Afgelopen weekend verlengden Gabrielle Papadakis en Guillaume Cizeron (FRA), Europese en Wereldkampioenen kunstschaatsen, hun Europese titel in Bratislava. Hun prachtprestatie in het kunstschaatsen trekt hoge ogen aangezien Papadakis vijf maanden geleden zwaar ten val kwam en wekenlang moest revalideren van een ernstig hersenletsel. Het beeld van dit kampioenschap was dan ook de opluchting van het danskoppel en hun entourage.

Sport maakt lichaam en geest sterker en gezonder. Toch zien we in verschillende sporten een groot risico voor ernstige sportblessures en meer specifiek voor hersenletsels. In maart komt de film “Concussion” met onder andere Will Smith en Alec Baldwin in de zalen. De film gaat over Dr. Bennet Omalu (Will Smith) die de degeneratieve hersenaandoening Chronic Traumatic Encephalopathy (CTE) ontdekt na autopsie van verschillende overleden American Football-spelers. Wanneer hij dit aankaart, krijgt hij moeilijkheden met de National Football League (NFL) over zijn bevindingen.

Dit verhaal is gebaseerd op waargebeurde feiten en brengt American Football onder druk. In de documentaire “League of Denial” voor Frontline (PBS) wordt de hele geschiedenis van spelers met CTE, hun families, neurologen en NFL-officials uit de doeken gedaan. Volgens de reportagemakers bleef de NFL jarenlang in een ontkenningsfase en werkte het andere neurologen tegen die casussen van CTE vonden. Sinds 2009 draaide de NFL grotendeels bij en creëerde het o.a. richtlijnen om de veiligheid van de spelers te waarborgen, een “Heads Up Program” voor jonge spelertjes, en een fonds voor gepensioneerde spelers die diagnoses van dementie, depressie en Alzheimer hebben. Onlangs besliste de zeer talentrijke linebacker Chris Borland om na één jaar professioneel American Football te stoppen door het te grote risico op hersenletsel. Dit veroorzaakte een schokgolf door de NFL en nog meer beschermende maatregelen lijken op komst. We kijken uit naar het spectulaire spel van de “Super Bowl 50” dit weekend maar houden ook al rekening met het feit dat sommige spelers alles zullen geven en een sportblessure riskeren.

  • Bekijk de documentaire “League of Denial” integraal via deze link.

Het “FIFA Concussion Protocol” werd na de hersenschudding van Christopher Kramer (DUI) tijdens de wereldbekerfinale in Brazilië 2014 nog verder aangescherpt. Tijdens dit tornooi stelde men de vraag waarom sommige teamartsen het protocol niet strikt volgden en spelers na een hersenschudding of kort bewustzijnsverlies weer mochten spelen. Het is de bedoeling dat zowel teamartsen alsook scheidsrechters deze maatregelen strikter opvolgen. Dichter bij huis zien we dat de Vlaamse Voetbalfederatie de spelregels veranderde en de inworp verbiedt voor spelertjes jonger dan 10 jaar. Men zag dat jonge spelertjes een hoger risico lopen om een hersenletsel te krijgen want de meeste jongens en meisjes kunnen deze handeling nog niet goed uitvoeren. Dr. McKee (neurologe, BU CTE Center, USA) geeft aan dat de hersenen bij kinderen en adolescenten in volle ontwikkeling zijn en hersenletsels op deze leeftijd een impact kunnen hebben op de verdere mentale kwaliteit van hun leven. Zelfs indien men nog niet veel kennis heeft over sporthersenletsels bij jonge kinderen lijkt het primordiaal om hen te beschermen.

  • Om meer te lezen over de wijziging van het voetbalreglement in Vlaanderen, klik hier.

Hersenletsels zijn vaak niet te vermijden en komen in vele sporten voor. De grootste incidentie is te vinden in wielrennen, American Football, basketbal, voetbal, watersporten, gevechtsporten, hockey, paardrijden, of trampoline. Sommige sporten gebruiken helmen en mondstukken om blessures te voorkomen of hebben strikte regels om de spelers te beschermen. Toch is het nuttig om te weten als atleet of als begeleider wat je kan doen bij het oplopen van een hersenschudding of erger.

Zes tips: hoe om te gaan met een hersenletsel?

  • Bij aanvang van het seizoen

Laat je zeker controleren op hoofdblessures als je een sport beoefent die een risico inhoudt. Als je vaak botst met je hoofd, valt op je hoofd, of diepzee-duikt kan dit zorgen voor kleine hersenaandoeningen die zich op termijn opstapelen. Een check-up bij de sportarts of een neuroloog kan je geruststelling geven. May May Ali, dochter van Mohammed Ali en activiste bij Parkinson Alliance, vertelt dat haar vader jarenlang een verkeerde diagnose kreeg. Ze pleit ervoor dat sporters naar neurologen gaan die vertrouwd zijn met hersenletsels bij sport.

  • Juist na de blessure – Wat moet je doen?

Indien je een zware botsing had en je kan niet gemakkelijk rechtkomen, dan is het beter te blijven liggen en te wachten op de arts of kinesitherapeut. Zij leerden de juiste handelingen om je te draaien en je hoofd te stabiliseren. Het is aan te raden dat medespelers of andere bijstanders niet aan de speler komen maar er wel tegen praten om te luisteren hoe de geblesseerde reageert. Indien je van het veld moet om te recupereren van de botsing, wees dan eerlijk tegen jezelf over je situatie, blijf aan de kant en keer niet terug naar de wedstrijd.

Gabrielle Papadakis (FR) viel tijdens een training in Montreal op haar hoofd. Juist na de val had ze niet onmiddellijk veel last, maar haar trainers lieten haar niet verder schaatsen. Het was pas enkele uren later dat ze problemen merkte bij bewegen en spreken.

  • Wanneer is het erg?

Net na de hersenschudding wordt vaak de “University of Pittsburgh Medical Center Concussion Card” gebruikt. Het bevat een stappenplan met vragen rond oriëntatie, geheugen en concentratie. De volgende vragen worden aan de sporter gesteld: “Welk stadium is dit?”, “In welke stad ben je?”, “Tegen wie speel je?”, “Welke maand is het?” en “Welke dag is het?”. Om het geheugen te testen kan je vragen om de woorden “meisje, hond, groen” te herhalen, of om te vragen naar specifieke momenten van de wedstrijd zoals: “Herinner je de botsing?”. Men kan de concentratie van de sporter testen door te vragen om de dagen van de week in tegenwijzerzin op te sommen, of om de cijfers 6 -3 – 4 -1 – 9 na te zeggen. Een andere checklist is de “Standard Assessment of Concussion”.

Soms is het mogelijk dat je pas op langere termijn problemen merkt van je hersenletsels. Vaak voorkomende symptomen zijn verandering in gedrag, agressie, druggebruik, alcoholisme, gokverslaving, vergeetachtigheid, moeilijke communicatie, rusteloosheid, depressie of verwarring. In enkele gevallen pleegt de sporter suïcide. Het is van belang dat je door een neuroloog wordt opgevolgd om een goede diagnose te maken van je hersenletsel en een correcte behandeling voor te stellen. Deze neuroloog zal de communicatie, de werking van het geheugen, zelfregulatie, en zelfstandig handelen nagaan.

  • Zoek je supportteam

Je supportteam is zeer belangrijk om op terug te vallen. Deze bestaat uit je partner, je kinderen, je ouders, vrienden, de medische staf, de coach en je mede-atleten. Het is nuttig dat zij weten welke mogelijke symptomen je kan hebben of welke hulp je nodig hebt. Een sporter met een zwaar hersenletsel kan ook een impact hebben op het gezin: de patiënt kan agressie of depressie vertonen, het geld erdoor jagen door allerhande verslavingen, of afstand nemen van partner en kinderen. Het is aangeraden om het gezin bijkomend te ondersteunen. Bijvoorbeeld, de vrouwen en weduwen van NFL-spelers met CTE geven elkaar raad en advies wanneer het moeilijk gaat. Zij vormen een drukkingsgroep ter bescherming van jonge en elitespelers en treden op tegen de federatie.

  • Herstel, volg de tips op, en luister naar je lichaam

Het herstel kan een tijdje duren en een cognitief herstelprogramma moet soms worden gevolgd. Elke cognitief herstelprogramma is gemaakt op het individu en traint concentratie, oriëntatie, relaxatie, organisatie van het leven, geheugen, spraak en algemene fitness. Men zal rekening houden met je dieet, slaappatroon, medicatie, omgaan met geld en fysieke activiteit.

Gabrielle Papadakis gaf aan dat ze onmiddellijk een cognitief herstelprogramma opstartte. Haar programma bestond onder andere uit het bekijken van oefenprogramma’s op een televisie. Ze vertelde dat dit op zich niets inhield maar dat haar hersenen moesten werken en dat ze er achteraf zeer moe van was. Haar geduld loonde en vijf maanden later nam ze deel aan haar eerste competitie.

  • Terug naar de sport

De beslissing om te terug te keren houdt in dat de speler opnieuw blootgesteld wordt aan het risico om een hersenletsel op te lopen. Ideaal wordt deze beslissing in genomen in overleg met de teamarts, teamkinesitherapeut, neuroloog en eventueel ouders. Verschillende factoren moeten bekeken worden. Wat waren de symptomen van het hersenletsel en hoe ernstig waren die? Is er een verdere neurologische achteruitgang van de speler? Heeft de speler voordien ook hersenschuddingen gehad en hoe ernstig waren die? Wat is de persoonlijkheid van de speler, welke verwachtingen en doelen heeft hij/zij, en hoe reageert de familie? Op welk niveau speelt deze sporter en welke positie heeft hij/zij in het team? Welke leeftijd heeft de speler? Soms moet men de moeilijke beslissing nemen om te stoppen met sporten wanneer hij/zij meerdere hersenschuddingen opliep die kort op elkaar volgden en/of ernstig waren.

Steve Young (NFL) besliste na zijn zevende hersenschudding dat het genoeg was en stopte met spelen. Hij drukte het als volgt uit: “Als mijn knieën pijn doen weet ik het en iedereen weet het. Dan doe je daar iets aan. Hetzelfde met je schouders. Er is slechts één plaats in je lichaam waar je een blessure niet kan zien en begrijpen. The brains are the last frontier.”

Extra Leestip:

Echemendia, R. J. (2006). Sports Neuropsychology. Assessment and management of traumatic brain injury. NY: The Guilford Press.

Post geschreven door Caroline

By | 2017-05-30T08:25:20+00:00 februari 7th, 2016|Geen categorie|0 Comments

Leave A Comment